„Í vikunni tók ég þátt í áhugaverðum umræðum kennara sem ræddu um samstarf við foreldra. Nokkrir kennaranna höfðu sérstakar áhyggjur af foreldrum sem væri í afneitun vegna barna sinna. Þetta væru foreldrar sem ekki fengjust til að horfast í augu við ákveðnar staðreyndir og það hindraði allar umræður, ákvarðanir og samstarf. Þá steig fram kona sem lýsti reynslu sinni af því að vera móðir fatlaðs barns sem áður var í grunnskóla og ég held að frásögn hennar hafi haft mikil áhrif á viðhorf allra sem voru á staðnum. Ég er viss um að þessir kennarar munu hugsa sig vandlega um áður en þeir nota aftur hugtakið foreldrar í afneitun,“ svo hefst grein Nönnu Kristínar Christiansen sem hún skrifar á vefritið Krítina í gær.
Nanna Kristín fjallar um valdabaráttu sem geti orðið í samstarfi kennara og foreldra þar sem kennarinn eða skólinn „líti oft þannig á að hann hafi vald til að skilgreina vanda barnsins og úrræði og foreldrar sem ekki samþykkja þetta vald verði til vandræða“.
Nanna leggur út frá reynslu móður sem tók til máls á áðurnefndum fundi:
Í stuttu máli var reynsla þessarar móður sú að skólinn og sérfræðingarnir sem tengdust skólanum einblíndu stöðugt á fötlun barns hennar. Allir fundir (og þeir voru margir) snerust um það sem barnið gæti ekki gert og allar þær hindranir sem barnið rækist á. Jafnvel þegar barnið var í 1. bekk var farið að ræða þann vanda sem fylgja myndu handavinnunámi barnsins í 4. bekk. Á þessum fundum var mönnum jafnframt tíðrætt um fjármál og þann kostnað sem fötlun barnsins hefði í för með sér fyrir skólann. Með öðrum orðum þá sá skólinn hálf-tómt og dýrt glas þegar það horfði á barnið. Heimafyrir var sýnin önnur, fjölskyldan lagði áherslu á að fatlaða barnið tæki þátt í öllu með fjölskyldunni, það fór með í skíðaferðir, útilegur, sund, veislur o.fl. líkt og hinir. Þau fögnuðu styrkleikum barnsins, sem eru margir, og stuðluðu að eflingu þess. Þau sáu með öðrum orðum hálf-fullt glas. Vegna þessarra viðhorfa var foreldrunum oft bent á að þau væru í afneitun, að þau neituðu að horfast í augu við það vandamál sem barnið þeirra væri. Fólkið í skólanum var stutt allskyns greiningum sem studdu viðhorf þeirra um að barnið skorti allt mögulegt og með greiningarnar að vopni var barnið tekið afsíðis og látið vinna eitt með stuðningsfulltrúa í stað þess að vera með félögum sínum, það er að segja þar til móðirin mótmælti. Í hennar huga voru félagsleg tengsl barns hennar og lífsgleði meira virði en þjálfun fínhreyfinga.
Sjálfsagt hefur mörgum fundist þessir foreldrar erfiðir vegna þess að þeir höfðu önnur viðhorf til barnsins síns en sérfræðingarnir. Það fór að sjálfsögðu ekki framhjá þeim að barnið þeirra væri fatlað, en í þeirra huga var barnið bara svo miklu, miklu meira.
Fræðimenn sem fjallað hafa um samstarf kennara og foreldra hafa bent á að stundum verði valdabarátta fótakefli í samstarfinu (Hargreaves, 1999; Lasky, 2000; Nordahl, 2007 o.fl.). Kennarinn/skólinn líti oft þannig á að hann hafi vald til að skilgreina vanda barnsins og úrræði og foreldrar sem ekki samþykkja þetta vald verði til vandræða.
Það eru auðvitað engir tveir foreldrar eins og þess vegna ekki hægt að gefa út einhverja ríkisleið í samstarfinu við foreldra, en lærdómurinn sem draga má af þessari frásögn er sá að kennarar og aðrir sérfræðingar í uppeldis og menntamálum þurfa að hlusta á foreldra og heyra það sem þeir eru að segja. Það eru fyrst og fremst þeir sem bera ábyrgð á velferð barna sinna og okkar hinna að styðja foreldrana í því verkefni, jafnvel þó það þýði að við þurfum að endurskoða hugmyndir okkar. Vissulega þarf það að vera innan skynsamlegra marka og lagaramma og ef sú staða kemur upp að við álítum að viðhorf foreldranna geti valdið barninu þeirra skaða þá þarf að finna úrlausnir til að tryggi hagsmuni barnsins.
Ég get ekki látið staðar numið án þess að taka það fram að fatlaða barnið, sem hér hefur verið til umfjöllunar, er ekki lengur barn, heldur fullorðinn, lífsglaður og sterkur einstaklingur sem stundar háskólanám með góðum árangri. Það var reyndar fyrst þegar í háskóla var komið sem hætt var að líta á fötlunina sem hindrun.
Pistillinn birtist upphaflega á vefritinu Krítin sem var stofnað í maí 2012. Markmið Krítarinnar er að auka faglega umræðu um málefni skóla og auka virðingu fyrir því starfi sem þar fer fram.
