Björn Þorláksson
Kolbeinn H. Stefánsson félagsfræðingur, sem meðal annars hefur kennt við Háskólann á Akureyri, skrapp í bæinn í Reykjavík á sautjánda júní með barnið sitt. Hann hefur bloggað um þá reynslu og segir: „Gerði vettvangsrannsókn á 17. júní í dag. Samandregnar niðurstöður: Leið samfélagsins til að refsa fólki fyrir að eiga börn.“
Ekki er ólíklegt að Kolbeinn tali hér í hálfkæringi en spyrja má í fullri alvöru hvaða andlegt fóður eða þroski sé í boði fyrir íslensk börn á sjálfan þjóðhátíðardaginn. Ríkjandi þjóðhátíðarefni eru hátimbraðar ræður fólks sem sumt hvert eins og keppist við að verða útnáralegt og gamaldags á þessum Drottins degi. Kunnir skemmtikraftar eru gjarnan nútímalegri og skila oft ágætis afþreyingu en e.t.v. innihaldslítilli. Hinir einu sönnu sigurvegarar hátíðarinnar eru hins vegar farandsalarnir sem setja svolítið helíum í blöðrur og selja þær á okurprís í litlar hendur. Íslenski fáninn blaktir svo á uppsprengdu verði líkt og allt nammið en hending er að sjá barn á sautjándanum án þess að munnur þess sé fullur af einhverju sætu. Sautjándi júní rammar inn plebbasamfélag hinnar nýríku íslensku þjóðar. Þótt vitnað sé í löngu liðin skáld sem breyttu hungurstöfum í höfuðstafi fyllist allt Ísland af bleikri sykurfroðu þennan dag.
Á Akureyri var frábært veður á sautjándanum þetta árið sem var merkileg tilbreyting. Á meðan forsætisráðherra þjóðarinnar ræddi fyrir sunnan um alþjóðasamfélagið eins og hinn nýja Voldemort Íslands, hið sama alþjóðasamfélag og reisti reyndar Ísland við úr hruninu með lánsfé, söng Páll Óskar hér á Ráðhústorginu okkar að ekki gætu allir verið gordjöss. Kannski mun Sigmundur Davíð ráðleggja Páli Óskari í mestu vinsemd næsta ár að e.t.v. væri það ögn þjóðmenningarlegra og minna erlendis að syngja um hið undurfagra en ekki gordjössa. Kannski verður Páll Óskar beðinn um að koma fram í glímubelti á næstu þjóðhátíð. Svo hann geti reynst íslenskum ungmennafélagsbörnum góð fyrirmynd. Fyrirmynd til fortíðar.
Engan hitti ég á þjóðhátíðardaginn sem talaði fyrir mikilvægi þess að efla áherslu á þjóðmenningarleg gildi. Engan hitti ég heldur sem talaði fyrir mikilvægi þess að Ísland einangraði sig frá umheiminum. Kannski var það vegna þess að flestir sem ég hitti voru með munninn fullan af kandíflossi. Bærinn fullur af gordjössu fólki með fulla munna af kandíflossi. Íslenski fáninn var meira svona með bara. Kannski er það þess vegna sem Kolbeinn segir: „Leið samfélagsins til að refsa fólki fyrir að eiga börn.“
En einhvers staðar, djúpt í eyfirskri moldu, mátti þó heyra gömul skáld stynja innan um allt kandíflossið. Kannski langaði þau að yrkja í nostalgíu um gamla, góða, þjóðmenningarlega íslenska kandísinn okkar. Hann var nú eitthvað skárri en allt þetta floss!
Með ritstjórakveðju
Björn Þorláksson
