Sigurður Guðmundsson
Sigurður Guðmundsson, kaupmaður og bæjarfulltrúi, er maður með skoðanir. Hann er í hópi þeirra sem telja að embættismannakerfi Akureyrarbæjar sé ekki nógu skilvirkt, hann hefur sagt að reka ætti suma embættismenn, þá sem ekki vinna vinnuna sína. Sigurður er einnig stórtækur á viðskiptasviðinu, hann á mikinn þátt í að kaffihús reis í Lystigarðinum og skarst reyndar í odda milli hans og Akureyrarblaðsins vegna umfjöllunar blaðsins um kaffihúsið sl. sumar. En það er sjaldnast dauð stund í kringum Sigurð eins og lesa má hér á eftir í opnuviðtali vikunnar. Kannski hefur verið of mikið að gera, athafnamaðurinn viðurkennir að annríkið hafi bitnað á fjölskyldunni. Metnaðarfyllsta verkefni framtíðarinnar sé að hann verði börnum sínum góður faðir.
Sigurður, vegna gagnrýni þinnar á stirðbusakerfi hins opinbera, of mikla vernd opinberra starfsmanna, má segja að kenning þín hafi verið rökstudd í kringum slökkviliðsmálið hér á Akureyri, þá tók mörg misseri að leysa brýnan samskiptavanda innan liðsins. Var það vegna „kerfisvillu“?
Það er í raun ofureinfalt svar við þessu að mínu mati. Samningar opinberra starfsmanna eru með þvílíkum hætti að afar erfitt er að leita skjótra lausna við vanda sem snýr að starfsmannamálum. Hvort sem kemur að ráðningum eða uppsögnum er flækjustigið það mikið að mönnum getur blöskrað vinnuferlið. Þetta háir hinu opinbera mikið í hagræðingum í rekstri þegar ætlunin er að fækka fólki eða færa fólk til í starfi. Öll þessi áminningarferli og vitleysan í kringum þau á ekki að vera til staðar. Hið opinbera ætti að hafa sama svigrúm og einkageirinn til hagræðinga.
Var niðurstaðan farsæl hjá Slökkviliði Akureyrar – og e.t.v. óhjákvæmileg?
Ég held að niðurstaðan sem náðist eigi eftir að skapa ró á þessum vinnustað. Það er auðvitað ekki gott að þurfa að fara svona leið en lausnin er góð að mínu mati.
Nú hefur maður heyrt kurr, ekki síst meðal embætismanna sjálfra, um að þú, bæjarfulltrúinn, talir með þeim hætti, sem þú gerir. Er það tilraun til þöggunar af hálfu kerfisins eða dansarðu stundum á mörkunum með málflutningi þínum?
Ég hef alla tíð talað með sama hætti, opinskátt og verið mjög hreinskilinn. Það er til ágætis máltæki að sannleikanum verði menn sárreiðastir. Ég held að það skorti oft sannleikann í pólitísku vafstri. Að það skorti á að talað sé hreint út um hlutina og gera fólki skiljanlegt á mannamáli hvernig í pottinn er búið. Opin umræða skilar tvímælalaust betri niðurstöðu þar sem fleiri fletir koma upp á yfirborðið og það auðveldar úrlausn mála. Það eru örugglega einhverjir ánægðir með að stutt sé í kosningar og að þeir sem gagnrýni mest falli út. En ábyrgð embættismanna er mikil og það er hlutverk okkar kjörinna fulltrúa að veita þeim aðhald og vera þeim til aðstoðar ef þurfa þykir.
Ertu ánægður með L-listann? Hvað er best og verst í stjórnartíð Odds Helga og co?
L-listinn hefur gert marga góða hluti og ekki síst vegna ágætis samstarfs við minnihlutann. Ég held að samvinna minni- og meirihluta hjá Akureyrarbæ veki eftirtekt hjá öðrum sveitarfélögum. Varla er hægt að tala um vinstri eða hægri stefnu eða miðjuhnoð. Það fylgja allir sömu stefnu, sem er að vinna vel fyrir Akureyri. Mér hefur þó ekki fundist hafa tekist nægilega vel að hafa góða stjórn á fjárreiðum bæjarins. Fjárhagsáætlanir standast aldrei og ekki er gripið nóg inn í rekstur í framúrkeyrslu. Of mikið er treyst á auknar tekjur í stað þess að hafa taumhald á rekstrinum. Það sem gengið hefur best að mínu áliti er góður rekstur á menntastofnunum bæjarins þrátt fyrir erfitt árferði.
Er nálægð sjónvarpsmiðilsins N4 og L-listans við hæfi?
Ég held að N4 hafi gert frábæra hluti fyrir okkur bæjarbúa með jákvæðni og uppbyggilegri fréttamennsku og þó að einhverjir innanbúðarmenn L-listans séu þar á launaskrá skarist það ekki við nokkurn skapaðan hlut. Það gæti þó orkað tvímælis þegar stutt er í kosningar og ætti þá samviska viðkomandi að leiða að því að taka sér frí í einhvern tíma.
Það hafa verið skrifaðar greinar um aðkomu þína að kaffihúsinu í Lystigarðinum? Ertu stoltur af því framtaki?
Ég er afar stoltur af aðkomu minni að þeim rekstri. Ýmsar sögur gengu á sínum tíma að þetta væri með einhverjum hætti óeðlilegt en húsið hefði einfaldlega aldrei verið reist nema við Njáll Trausti hefðum boðið í reksturinn. Tilboð okkar var það eina sem stóð undir byggingarkostnaði hússins. Við lögðum mikinn metnað í að gera þetta vel og að bæjarbúum fyndist þeir ætíð velkomnir. Það tókst og við erum hæstánægðir með viðtökurnar.
Er reksturinn arðbær?
Nú er fyrsta rekstrarárið liðið og reksturinn hefur gengið ágætlega að því leyti að við getum borgað okkar fólki laun og gert upp aðra reikninga. Afgangurinn er lítill sem er eðlilegt miðað við nýtt fyrirtæki. Við sjáum líklega eftir tvö ár hvort við fáum einhver laun fyrir þá miklu vinnu sem við höfum lagt í þetta. En fram að þessu erum við ánægðir.
Vinnið þið Njáll Trausti, samstarfsrekstraraðili þinn í Lystigarðinum mikið saman, eruði skoðanabræður?
Við Njáll Trausti vinnum mikið saman og deilum mörgum skoðunum en erum jafnframt einsog hrútar í mörgum málum. Getum hnakkrifist um marga hluti en verið sem tvíburar í öðrum. Við kynntumst í prófkjörsbaráttu fyrir nokkrum árum og náðum vel saman. Vorum örlítið upp á kant við andstæðinga okkar en stóðum ætíð á okkar. Við höfum staðið saman í mörgum málum t.d. Dalsbrautarmálinu og staðsetningu Reykjavíkurflugvallar.
Hvað finnst þér um þau rök að bæjarfulltrúar eigi ekki að vera sjálfir að vasast í bissness, að slíkt bjóði upp á hagsmunaágreining?
Ég get fullyrt að reynsla bæjarfulltrúa af rekstri er mikilvæg, hún auðveldar innsýn í rekstur sveitarfélagsins og hjálpar mikið til. Bæði þegar unnið er að fjárhagsáætlunum niður í smáa hluti sem hægt er að hagræða eða færa til betri vegar þó að kerfið sé ekki endilega á sömu skoðun. Varðandi hagsmunaágreining held ég að samviska hvers bæjarfulltrúa sem rækir skyldur sínar af heiðarleika eigi að forðast slíkt. Þó eru dæmi um að svo sé ekki, menn kannski tengdir en lýsi sig ekki vanhæfa og það er ekki ásættanlegt. Persónulega hef ég aldrei komið nálægt afgreiðslu mála vegna tengsla og verið gagnrýndur oftar en einu sinni fyrir að lýsa mig vanhæfan. En samviska mín er hrein í þessu.
Sl. sumar fór mikil umræða fram um menningararf og lopapeysur. Finnst þér allt í lagi að selja lopapeysur hér, framleiddar í Kína?
Mér finnst það afleit þróun sem jaðrar við vörusvik. Íslenska lopapeysan ætti að vera lögvernduð líkt og Feta osturinn í Grikklandi. Hreinlega til skammar og ætti tvímælalaust að vera upprunavottorð með þeim. Það er náttúrulega fáránlegt að bjóða þá vöru á sama verði og hina rammíslensku. Eðlilegur verðmunur ætti að vera um helmingur en neytendur eru stundum ferlega vitlausir og láta bjóða sér hvað sem er. Neytendasamtökin á Íslandi eru máttlaus og engan veginn fær um að verja hagsmuni neytenda.
Þú varst heiðraður fyrir skemmstu af hálfu reykvískra borgaryfirvalda, fyrir hvað var það og hvernig leið þér þann dag?
Á hverju ári er valin ferðamannaverslun ársins í Reykjavík en að þessu sinni tók dómnefndin þá ákvörðun að veita einstaklingi í fyrsta skipti Njarðarskjöldinn fyrir uppbyggingu tengda ferðamönnum. Ég rek fimm verslanir í Reykjavík í dag og fyrir það fékk ég þessa viðurkenningu. Ég var einfaldlega klökkur yfir þessum heiðri og mátti vart mæla af þakklæti. Sannarlega einn af þessum dögum sem lifa lengi í minningunni.
Er enginn spámaður í sínu föðurlandi?
Ég held að okkur reynist stundum erfitt að samgleðjast náunganum og taka þátt í sigrum hans. Við eigum alltof oft auðvelt með að hlakka yfir ósigrum hans. Við ættum kannski stundum að staldra við og hugsa um öll þau afrek sem við vinnum á Akureyri. Hér höfum við allt til alls og höfum sóknarfæri í hverju horni. Nýtum þau.
Hver eru umsvif þinna viðskipta í dag? Ertu forríkur?
Í dag rek ég 8 verslanir, litla heildsölu, Kaffihús í Lystigarðinum, á fjórðungshlut á móti Friðriki V meistarakokki í Indian Curry Hut auk þess að vera með lítið merkingarfyrirtæki ásamt Vigfúsi Bjarkasyni. Svo eru svona lítil verkefni hér og þar sem verið er að vinna með. Nei, ég er ekki ríkur og hef aldrei verið. Alla tíð hef ég haft gaman af uppbyggingu og atvinnusköpun. Það sem fellur til fer í ný verkefni sem skapa störf en ríkur verð ég líklega seint eða aldrei. Atvinnu- og nýsköpunarhelgin sem við félagarnir komum af stað er t.d. verkefni sem hefur farið um allt land og opnað mörgum einstaklingum og fyrirtækjum aukin sóknarfæri og skapað atvinnu. Ég er afar stoltur af aðkomu minni að þeim viðburðum. Því á annað þúsund einstaklingar hafa komið á helgarnar.
En hvað varð til þess að þú dembdir þér í framboð fyrir síðasta kjörtímabil?
Mér fannst þetta gráa svæði þar sem unnið var bakvið tjöldin algjörlega ótækt. Persónulegt hagsmunapot og fyrirgreiðslupólitík sem að mínu mati ætti að vera refsiverð. Kjörinn fulltrúi á alltaf að setja hagsmuni heildarinnar ofar öllu öðru. Ég hef alla tíð verið talsmaður opinnar stjórnsýslu sem er enn alltof lokuð. Fundargerðir hafa örlítið batnað en íbúar ættu að hafa mun meiri aðgang að gögnum funda en nú er. Engin er fyrirstaðan. Tengsl íbúa við kjörna fulltrúa hafa styrkst mikið á þessu kjörtímabili og þar höfum við staðið okkur vel og hafa t.d. viðtalstímar bæjarfulltrúa verið vel sóttir sem er afar jákvætt.
Muntu fara aftur fram fyrir A-listann?
Það stendur ekki annað til, við höfum unnið vel á þessu kjörtímabili og lagt okkur fram um að koma okkar sjónarmiðum á framfæri í öllum málaflokkum. Við höfum öðlast dýrmæta reynslu sem við viljum nýta áfram til góðra verka. Ég hef gaman af þessu starfi, það er krefjandi og mörg verkefni sem koma til okkar fá farsæla lausn og þá líður manni vel. Að hafa lagt eitthvað af mörkum.
Hvað ertu ánægðastur með af þínum eigin verkum sem bæjarfulltrúi?
Ég er afar stoltur af því að við breyttum gjaldskrám bæjarins í samræmi við að börn eru börn til 18 ára aldurs. Það vakti mikla eftirtekt um allt land og mun án efa hafa áhrif víðar þegar tíminn líður. Nú bíðum við eftir lögfræðiálitum þar sem við ætlum að skoða þetta í víðara samhengi. Einnig er ég ánægður með aðkomu mína að Atvinnu- og nýsköpunarhelginni þar sem við tengdum saman atvinnulífið, háskólann og Akureyrarbæ. Sú helgi mun skila okkur góðum árangri þegar fram í sækir. Andstöðu mína við fyrirætlanir Landsnets við línulagnir er ég líka feykiánægður með. Það skal enginn skemma fjörðinn minn fagra með þeim ósóma. Línur skulu í jörð í bæjarlandinu og ekkert múður.
Hefurðu lært margt undanfarið?
Ég hef lært ótrúlegustu hluti sem ég hafði kannski ekki áhuga á áður en eru allrar athygli verðir. Að sökkva sér í einhver málefni sem skipta sveitarfélagið máli er afar lærdómsríkt. Með mikilli vinnu getur maður lagt eitthvað til málanna til betri vegar. Ég hef líka róast og er ekki jafn uppstökkur og áður. Hef sem sagt lært að hafa stjórn á sjálfum mér, oftast…
Það líður að endapunkti hjá okkur, Sigurður, en hver eru brýnustu framtíðarverkefni Akureyrar og Norðurlands eins og þau blasa við þér?
Við þurfum að einbeita okkur að atvinnumálum og menntamálum og gefa aldrei eftir. Þróa nýjar leiðir til atvinnusköpunar og vera leiðandi í að gera aðstöðu nýrra fyrirtækja eftirsóknarverða á svæðinu. Menntamál þarf að taka til gagngerrar endurskoðunar frá grunnskóla til háskóla. Einstefna á bóklegt nám er að leggja þessa þjóð í hættu og löngu orðið tímabært að hrista upp í menntakerfinu og þróa nýjar námsleiðir. Samvinna framhaldsskóla og háskóla er sorglega lítil en undanfarið höfum við varpað fram róttækum hugmyndum sem við teljum heillaspor í þeim efnum. Vonandi á næstu mánuðum verður haldið áfram að vinna með hugmyndir okkar.
Þú, talsmaður frelsisins hefur haft efasemdir um fyrirætlanir Huang Nubo. Hvers vegna?
Ég tel einfaldlega fyrirætlanir Kínverja hér á norðurhjara veraldar ekki samrýmast þeirri þjóðfélagsmynd sem við höfum. Margt hefur verið meira en óljóst í þessu verkefni og menn orðið tvísaga um verkið. Þá er betra heima setið en af stað farið. Ég get aldrei sætt mig við að fjárfesting sem þessi komi til með að skaða aðra starfsemi á Norðurlandi. Ég hef verið andvígur þessu Grímsstaðaævintýri frá upphafi og er enn.
Er aðkoma atvinnuþróunarfélaganna að þessum málum umdeilanleg að þínu mati?
Atvinnuþróunarfélögunum var falið að kanna með hvaða hætti þetta væri mögulegt og þau unnu einfaldlega það starf. Hversu langt þau fóru með það er umdeilanlegt.
Eitt orð um nýju ríkisstjórnina?
Það er einfaldlega of snemmt að dæma hana. Það á að gefa stjórninni tækifæri á að sanna sig. Hnútukast ætti að bíða í nokkurn tíma. Þó að margt í stefnuskránni samrýmist ekki mínum skoðunum er líka ýmislegt sem fellur mér í geð. Það er mín skoðun að ríkisstjórnin vilji vel. Látum þetta ár líða áður en við dæmum. Eflaust falla einhverjir bitlingar til okkar eftir áramót því stutt er í sveitarstjórnarkosningar.
Að lokum: Viltu ræða breytingar á einkalífinu hjá þér? Tók það toll að hafa eins marga bolta á lofti athafnalega og raun ber vitni?
Vissulega hafa störfin tekið mikið á og álagið verið gífurlegt á fjölskylduna undanfarin ár. Oft á tíðum sá maður börnin sín sofandi þegar maður fór út á morgnana og þau voru kannski sofnuð þegar heim var komið. Maður týndist kannski í sjálfum sér og þeim verkefnum sem maður sinnti. Sífellt fleiri verkefni bætast við og þá koma brestir. Ég og fyrrum konan mín slitum samvistum fyrr í vetur og fjölskyldan hefur verið að jafna sig undanfarna mánuði. Stærsta verkefni mitt á næstu misserum er að vera börnum mínum sá faðir sem þau eiga skilið. Að eiga með þeim meiri tíma og minnka við mig vinnuna. Þá er mikilvægt fyrir mig sjálfan að vera bjartsýnn á framtíðina og reyna að gera enn betur í öllu sem ég tek mér fyrir hendur.
Texti Björn Þorláksson
Myndir Völundur Jónsson
