Björn Þorláksson
Í dag, 24. október er kvennafrídagurinn. Margvísleg hátíðarhöld fara fram í tilefni dagsins. Hér norðan heiða má minna á hádegisfund Jafnréttisstofu um kynbundið náms- og starfsval. Til hamingju konur!
Akureyri vikublað minnist kvenfrelsisbaráttunnar með því að ræða við ungt fólk í blaði dagsins um jafnréttismál. Þeim ofbýður misréttið í samfélaginu. Sérstaklega er nefnt til sögunnar að ungmenni fái nú mjög skrýtin og skaðleg skilaboð um kynlíf vegna klámbyltingarinnar. Allir tapa en meiri líkur eru á að konur lendi í hópi undirokaðra í kynlífi sem snýst um ofbeldi.
Reglulega birtast greinar, fréttir og viðtöl á Íslandi sem miðla þeim anda að jafnrétti sé náð í skilningi laga og restin velti á dugnaði og tækifærum hvers og eins, burtséð frá kyni, til að skapa þau örlög eða ná þeim árangri í lífinu sem metnaður fólks standi til. Þessi orðræða hefur stundum verið nefnd sem „ára kynjajafnréttis“. Hefur dr. Gyða Margrét Pétursdóttir fjallað mikið um en undir áru jafnréttis kjósa borgarar samfélaga – og þá ekki síst ráðandi öfl – að líta kerfisbundið fram hjá því sem betur mætti fara.
Nefna mætti fleiri hugtök sem gætu nýst fólki í baráttunni. Þar má nefna greiningu Mimi Schippers um styðjandi og mengandi kvenleika. Skv. Schippers mætir öll virkni sem miðar að því að gagnrýna klisjur um staðalímyndir kvenna meiri mótstöðu en viðtöl og greinar við fólk sem styður við viðteknar hugmyndir um kvenleika. Í hvert skipti sem ung framakona lýsi því að hún reki sig aldrei á kynjamisrétti klappi ráðandi öfl. Kynjakvótar – eða jákvæð mismunun eins og þeir eru stundum kallaðir fá oft þann dóm að þeir séu virðingarleysi við bæði kynin. Hin raunverulega reynsla, t.d. frá Noregi, sýnir þó að kynjakvótar í stjórnum stærstu fyrirtækja hafa bæði bætt vinnustaðamenningu og viðskiptalífið.
Svo er það líka hin furðulega hugmynd að barátta fyrir jafnrétti sé alfarið afurð vinstri afla. Er ekki virðingarleysi við hægri öfl að halda slíku fram? Eða er um að ræða smjörklípu sem fær fólk til að hugsa um eitthvað annað en kjarna málsins?
Þykjustujafnréttið er mein hér á landi sem og í öðrum ríkjum. Til þess að geta tæklað ofbeldi gegn konum verður að viðurkenna vandann og leita lausna. Að stinga hausnum í sandinn og spila í liði með ráðandi öflum getur e.t.v. gert veröld okkar léttbærari til skamms tíma en að taka baráttuna – en hvað með komandi kynslóðir og skyldur okkar gagnvart þeim?
Björn Þorláksson
