Í nóvember sl. hófst átak á vegum Zonta International undir yfirskriftinni Zonta segir nei! Með átakinu sem mun standa í tvö ár vill Zonta vekja athygli á verkefnum Zonta klúbba um allan heim, sem tengjast baráttunni gegn ofbeldi og kúgun gagnvart konum. Á Akureyri starfa tveir Zontaklúbbar, Zontaklúbbur Akureyrar og Zontaklúbbur Þórunnar hyrnu. Þessir tveir klúbbar ætla ekki að láta sitt eftir liggja í þessum efnum.
Það er löngu orðið viðurkennt að heimilisofbeldi og ofbeldi í nánum samböndum er stórt samfélagsmein, sem þarf að takast á við með öllum tiltækum ráðum. Þar er Akureyrarbær ekki undanskilinn. Við vitum líka öll að karlar beita konur oftar ofbeldi þó hitt sé vitskuld líka til, það er að konur beiti karla ofbeldi. Börn eru líka beitt ofbeldi innan veggja heimilis af hálfu foreldra og við vitum líka að börn sem verða vitni að ofbeldisfullri hegðun foreldra þjást frekar af þunglyndi og kvíða og eiga frekar við skapbresti að stríða en önnur börn. Ekki má heldur gleyma því að börnin læra oftast það sem fyrir þeim er haft. Heimilisofbeldi er oft dulið og birtingamyndir þess eru margvíslegar, líkamlegar, andlegar og kynferðislegar. Ef vel er að gáð má þó oftast sjá ýmis teikn á lofti. Hvar liggur ábyrgð okkar, samferðafólks?
Konur sem verða fyrir ofbeldi í nánum samböndum sýna oft svipuð einkenni. Þeim er gjarnt að einangra sig félagslega, fjarlægjast vini og sína nánustu, verða háðar karlinum. Sjálfsvirðing þeirra er oft í molum og þær sýna sterk einkenni kvíða og þunglyndis og líkamleg einkenni gera vart við sig.
Stofnanir samfélagsins sem koma að málefnum fjölskyldna gegna lykilhlutverki í að sporna gegn heimilisofbeldi og að til séu úrræði sem gerir fólki, bæði þolendum og gerendum, kleift að takast á við vandann. Ingólfur V. Gíslason félagsfræðingur og höfundur bókanna Ofbeldi í nánum samböndum talar fyrir því að markviss kembileit eigi sér stað innan sjúkrahúsa og heilsugæslu, að konur séu spurðar útí ofbeldi um leið og þær svara spurningalistum um ástand sitt. Hann talar líka um mikilvægi þess að stofnanir komi sér upp ákveðinni aðgerðar- og viðbragðsáætlun þegar skjólstæðingur segist búa við ofbeldi á heimilinu. Það er mikilvægt að konan geti treyst því að eitthvað taki við, að hún fái hjálp og að raunhæfar leiðir séu til svo þær geti tekið á vandamálum sínum. Til að konan geti tekið á sínum málum þarf hún að upplifa öryggi, bæði húsnæðislega og fjárhagslega og ekki síst þarf hún að fá aðstoð við að byggja upp sjálfstraust og sjálfsvirðingu.
Akureyrarbær hefur gefið út metnaðarfulla aðgerðaáætlun gegn kynbundnu ofbeldi og ofbeldi gegn börnum fyrir árin 2012 – 2014, en eins og kemur fram í þeirri áætlun vilja bæjaryfirvöld vinna markvisst að þessum málum og tryggja að þjónustan í bænum sé vel skipulögð og í fararbroddi á landsvísu. Lögð er áhersla á samræmdar vinnureglur, markvissa skimun eftir kynbundnu ofbeldi, aukna vitund almennings og starfsmanna stofnanna. Ekki síst er lögð áhersla á fræðslu og að efla úrræði fyrir þolendur ofbeldis og meðferðarúrræði fyrir gerendur.
Munum að með samstilltu átaki eru okkur allir vegir færir. Setjum markmiðið hátt.
Karín M. Sveinbjörnsdóttir framhaldsskólakennari og Vilborg Þórarinsdóttir félagsráðgjafi.
Báðar eru þær félagar í Zontaklúbbnum Þórunni hyrnu.
Zonta International eru alþjóðleg þjónustusamtök sem vinna saman að því að bæta stöðu kvenna.
