Lengi vel var ég ömurlega fordómafull gagnvart geðsjúkdómum. Ég skildi þá ekki, þekkti þá ekki og fannst þeir óttalegur aumingjaskapur. Ég hafði aldrei verið í kringum fólk með geðsjúkdóma og þrátt fyrir að móðir mín hafi í mörg ár starfað sem iðjuþjálfi og aldrei haft þolinmæði fyrir fordómum í garð geðveiks eða fatlaðs fólks, þá var ég ótrúlega fáfróð. Það var áður en ég áttaði mig á því hversu stutt var í geðsjúkdóma í fjölskyldu minni og vinahópi.
Það eru komin tvö og hálft ár síðan ég varð fyrir ákveðnu áfalli í mínu lífi og fór að líða mjög illa. Ég var átján ára og var á mínu þriðja ári í framhaldsskóla. Ég einangraðist frá mínum nánustu, lokaði mig mikið af og vildi helst ekki vera í kringum fólk. Ég hef alltaf haft mikla þörf fyrir að vera ein með sjálfri mér en foreldrar mínir og félagar tóku samt sem áður eftir breytingu. Það var bekkjarsystir mín sem hvatti mig fyrst til að fara til sálfræðings og stuttu seinna fóru foreldrar mínir að gera slíkt hið sama. Ég var nú ekki alveg á þeim buxunum, fannst sálfræðihjálp bara vera fyrir ruglaða og fannst það ekki eiga við mig. Á endanum, þegar ég var mjög nálægt því að falla úr skóla, ákvað ég að slá til. Viti menn, þetta var svona líka fínt! Allt í einu var hér komin manneskja sem hlustaði á öll mín vandamál og vildi hjálpa mér! Ég treysti henni og hún tók mig alvarlega og bar virðingu fyrir mér og það var æðislegt. Á endanum var mér farið að finnast þægilegt að vita að ég ætti pantaðan tíma hjá henni. Hún sagði mér líka að ég væri þunglynd og með eitthvað sem heitir félagskvíði. Þá fór heimurinn að meika sens aftur. Líðan mín var ekki lengur óskiljanleg eða óyfirstíganleg.
Ég hef aldrei upplifað sjálfsvígshugsanir, aldrei þurft að taka lyf við mínum andlegu veikindum eða þurft að fara til geðlæknis. Þar er ég mjög heppin. Ég leitaði mér hjálpar mjög snemma og ég tel að það hafi komið í veg fyrir að ég hafi sokkið dýpra. Þó hef ég tekið nokkrar dýfur síðan ég byrjaði að leita mér hjálpar.
Ég tók þá ákvörðun að segja fólki í kringum mig frá því sem ég var að glíma við, ég skammaðist mín ekki fyrir það. Ég byrjaði á því að tala við vini mína og svo kennarana mína og námsráðgjafa. Alls staðar var mér mjög vel tekið og góða fólkið sem kenndi mér í Menntaskólanum á Akureyri sýndi mér einstakan skilning og stuðning.
Það er auðvelt að vera með fordóma gagnvart geðsjúkdómum. Þeir eru einhvernveginn ekki jafn áþreifanlegir og aðrir sjúkdómar. Þeim fylgja ekki alltaf líkamleg einkenni, þó að það sé ekki algilt. Fólk getur hvorki séð né lesið hugsanir og þar er baráttan við geðsjúkdóma háð. Innri baráttan sem snýst um það að leyfa röddinni sem dregur mann niður ekki að sigra. Röddinni sem segir manni stanslaust að maður sé ekki nóg, að maður sé gagnslaus, fólk vilji losna við mann og svo framvegis. Endalaust. Það er líka mikilvægt að tjá sig um svoleiðis veikindi. Þeir sem eru ekki kunnugir geðsjúkdómum eiga erfitt með að skynja þá í fólki og eiga þar með erfiðara með að skilja. Það er erfitt að hjálpa þeim sem vilja ekki hjálp.
Ég hvet alla þá sem þjást af fordómum gagnvart geðsjúkdómum að kynna sér málið nánar, það borgar sig. Ég vil biðja fólk að hafa augun opin fyrir geðsjúkdómum í kringum sig, sýna tillitssemi við þá sem eiga um sárt að binda og vera til staðar þegar þess er þörf. Ég hvet alla þá sem er illt í sálinni að fara til sálfræðings, það borgar sig og maður þarf ekki að ná botninum áður en maður lítur upp.
Að lokum vil ég þakka þeim fyrir sem hafa staðið mér næst þegar erfiðast hefur verið og þá sérstaklega þeim sem sáu í hvað stefndi og ákváðu að ræða málin. Ég veit ég tók því ekki vel til að byrja með. Takk.
Hulda Hólmkelsdóttir
Greinin birtist áður á vefnum Freyjur
